Logos
Published December 12, 2020
Episodes 46

Requirement

This podcast can only be viewed on an iOS and Android devices,
You can Download zpod apps free today

Description

فلسفه به روایت حامد قدیری

Available Episodes

یکم | مواد لازم برای تبدیل یک اتاق وحشت به یک خانه دنج
2018-07-21

توی هر اپیزود از پادکست لوگوس، یک بحث فلسفی را مطرح خواهم کرد؛ البته جنبه‌های ساده و قابل‌فهم‌ش را. برای شروع، فعلا سراغ «منطق» می‌روم.  حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس  

Show...
دوم | چی تو کله ما می‌گذرد؟
2018-07-29

اگر قرار است با کمک منطق محتویات ذهنی‌مان را سروسامان بدهیم، اول باید بدانیم محتویات ذهنی چه چیزهایی هستند. در این اپیزود به این سوال پاسخ می‌دهیم.  حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس    

Show...
سوم | جدولی برای فلسفیدن
2018-08-07

کم‌کم باید وارد گود فلسفه و منطق بشویم تا ببینیم چه مسئله‌ها و چه راه‌حل‌هایی دارند. در اپیزود قبل فهمیدیم که منطق اول باید ابزاری به ما بدهد که با کمک آن مطابقت تصورات‌مان با مابازاهایشان را بررسی کنیم. آن ابزار منطق در زمین بازی فلسفه طراحی شده؛ پس پیش...

Show...
چهارم | از زبان تا معنا
2018-08-18

توی فلسفه، یکی از اساسی‌ترین بحث‌ها بررسی نسبت بین زبان و ذهن و جهان خارج است؛ آن‌قدر اساسی که شاید کل فلسفه‌ورزی مبتنی بر آن باشد. منطق هم وقتی می‌خواهد کاری از پیش ببرد، اول از ما می‌خواهد که بصیرت و بینشی در قبال این سه داشته باشیم تا با کمک آن بتواند...

Show...
پنجم | جهان را از مفصل‌هایش جدا کن
2018-09-02

روزگاری افلاطون گفته بود که قصاب خوب وقتی بخواهد لاشه‌ی گاوی را قطعه‌قطعه کند، استخوان‌ها را از مفصل‌هایشان جدا می‌کند. به همین ترتیب، فیلسوفی که می‌خواهد جهان خارج را بشناسد، باید توصیفی از این جهان ارائه کند که درست مطابق با ساختار جهان باشد و اجزای جه...

Show...
ششم | قطعه‌های پازل‌ت را کُد بزن
2018-10-01

نگاه ارسطویی به ما می‌گفت که جهان مثل یک پازل است؛ قطعه‌قطعه و ساختارمند. حالا منطق به ما می‌گوید که اگر می‌خواهید مفاهیم حقیقی را به‌درستی بفهمید، باید آن‌ها را مطابق با جایگاهی که در پازل جهان دارند به ذهن‌تان بیاورید. پس قبل از هر چیز باید برای هر قطع...

Show...
هفتم | جملات‌ات را بشناس
2018-10-23

دسته‌ای از محتویات ذهنی ما کلاف درهم‌پیچیده‌ای از جملات و باورهایی است که داریم. اگر بخواهیم به شکل منطقی به سراغ آن‌ها برویم و مطابقت‌شان با جهان خارج را بررسی کنیم، ابتدا باید سروسامانی به آن همه پیچیدگی‌ها بدهیم تا سردرگم نباشیم. برای این کار، اول بای...

Show...
هشتم | استدلال‌هایت را چکش‌کاری کن
2018-11-02

بخش زیادی از باورهای ما برآمده از استدلال‌اند. اگر بخواهیم شبکه‌ی باورهای ذهنی‌مان را سروسامان بدهیم، باید بتوانیم استدلال‌های منتهی به این باورها را ارزیابی کنیم. در این اپیزود، بحث می‌کنیم که منطق چه‌طور با این استدلال‌ها سروکله‌ می‌زند و چه‌گونه با ار...

Show...
نهم | ماجرای کلاغ صدویکم
2018-11-20

استدلال استقرایی استدلالی است که اگر مقدمات صادق باشند، نتیجه با درصد بالایی از احتمال صادق خواهد بود. توی پادکست لوگوس سه نمونه از استدلال‌های استقرایی را بررسی می‌کنیم. اولین مورد خودِ استقراست. استقرا یعنی روز اول یک کلاغ سیاه ببینم؛ روز دوم یک کلاغ س...

Show...
دهم | سیطره‌ی مَجاز بر حقیقت
2018-12-01

یکی از دسته‌های استدلال‌های استقرایی «تمثیل» است. شاید خیال کنیم که تمثیل حضور چندانی در استدلال‌های ما ندارد اما بخش عمده‌ای از دانش ما درباره‌ی جهان خارجْ از طریق نمونه‌های تمثیل (مثل مدل‌سازی و استعاره) به‌دست آمده است. ما آن‌چنان با این نوع استدلال د...

Show...
یازدهم | بهترین تبیین
2018-12-18

 یکی از استدلال‌های استقرایی ما «استنتاج از طریق بهترین تبیین» است. ما آدم‌ها گاهی با یک پدیده‌ی عجیب‌وغریب مواجه می‌شویم و ذهن‌مان مدت‌ها با آن درگیر می‌شود. در چنین حالتی، تلاش می‌کنیم آن را «تبیین» کنیم؛ یعنی بر اساس نظریه‌های ذهنی‌مان توضیح و تشریح م...

Show...
دوازدهم | ماجرای مغز در خمره
2019-01-18

آیا ممکن است پزشکانی شریری ما را به مغزهای در خمره تبدیل کرده باشند؟ آیا می‌توانیم روشی مطمئن و قابل‌اعتماد برای ادراک جهان خارج پیدا کنیم؟ این‌ها سوالاتی هستید که در آزمایش ذهنی مغز در خمره مطرح می‌شوند. اپیزود دوازدهم مثل اکثر اپیزودهایی که از این به ب...

Show...
سیزدهم | چالش قرص‌های رنگی
2019-02-01

در این اپیزود، یک آزمایش ذهنی طرح می‌کنیم تا یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های علم و فلسفه ــ یعنی شناخت جهان به آن شکلی که هست ــ را با گوشت‌و‌پوست‌مان لمس کنیم. در این آزمایش ذهنی، با چالشی مواجه می‌شویم که طی آن، مثل سناریوی فیلم ماتریکس، چند قرص رنگی جلوی رو...

Show...
چهاردهم | بیگانه‌ای لب مرز
2019-02-15

ما آدم‌ها وقتی هویت‌مان را تعریف می‌کنیم، مرزی دور خودمان می‌کشیم که به کمک آن، چیزهایی را داخل هویت‌مان می‌شماریم و چیزهایی را خارج آن. توی این اپیزود، با طرح چند آزمایش ذهنی این مرزکشی‌ها را به چالش می‌کشیم و کمی درباره‌شان تأمل می‌کنیم.     حمایت از پ...

Show...
پانزدهم | سفر به جهان خرافه
2019-03-01

توی زندگی‌مان چیزهای زیادی می‌بینیم و می‌شنویم که خیلی راحت با برچسب «خرافه» آن‌ها را کنار می‌اندازیم. اما گاهی تأمل درباره‌ی آن‌ها ما را وارد جهان اسرارآمیزی می‌کند که پشت این حرف‌ها خوابیده؛ جهانی که طبق یک نظام معنایی منسجم سروشکل گرفته و روایتی نسبتا...

Show...
شانزدهم | فلسفه‌ی آنفلوانزا
2019-03-16

آیا واقعا «آنفلوانزا» چیزی‌ست که می‌توانیم درباره‌ش فلسفه‌ورزی کنیم؟ در این اپیزود، می‌بینیم که پاسخ این سوال مثبت است. آنفلوانزا را اگر واکاوی کنیم، می‌توانیم به رگه‌هایی از نگاه‌ سنتی به پدیده‌های جهان دست پیدا کنیم. آن‌وقت این سوال برای‌مان مطرح می‌شو...

Show...
هفدهم | ماجرای کشتی تسئوس
2019-03-30

توی این اپیزود سراغ یکی از آزمایش‌های ذهنی می‌رویم که مبتنی بر کشتی تسئوس ــ یکی از اسطوره‌های یونانی ــ است. این آزمایش ذهنی شاید ظاهرا انتزاعی و معماگونه باشد اما به ما کمک می‌کند که به یکی از مهم‌ترین سوالات فلسفی‌مان درباره‌ی هویت شخصی جواب بدهیم.   ...

Show...
هجدهم | آیا ۱۹۸۴ اتفاق افتاد؟
2019-04-12

جورج اورول در رمان ۱۹۸۴ تصویری از جامعه‌ای تحت کنترل یک حکومت تمامیت‌خواه را نشان‌مان داد: جامعه‌ای که «برادر بزرگ» با تله‌اسکرین‌ها و پلیس اندیشه ایدئولوژی‌اش را بر ما تحمیل می‌کند. سال ۱۹۸۴ خیلی‌ها خوش‌حال بودند که ویران‌شهرِ مدنظر اورول اتفاق نیفتاده ...

Show...
نوزدهم | جنایت آشکار، حقیقت پنهان
2019-04-27

شاید باید بپذیریم که در اکثر مواقع، دسترسی باواسطه به واقعیت داریم؛ یعنی با اتکا به شواهد و مدارک، حکمی صادر می‌کنیم که امیدواریم با واقعیت مطابق باشد. حالا اگر آن «واقعیت» یک قتل باشد و آن شواهد و مدارک نیز اسنادی باشند که در اختیار دادگاه است و آن حکم ...

Show...
بیستم | پنج اقلیم استدلال
2019-05-13

ما احساس می‌کنیم که یاد گرفتنِ فرم‌های استدلالی به ما کمک می‌کند که استدلال‌های خوبی ارائه کنیم. اما این‌طور نیست. ما باید یاد بگیریم که پنج موقعیت مختلف برای استدلال‌آوری وجود دارد که هر کدام هدف و غرض خاصی دارد و همین هدف و غرض می‌طلبد که از فرم‌ها و م...

Show...
بیست‌و‌یکم | ماجرای زره پانصدساله
2019-05-25

اگر زرهی پانصدساله پیدا کنید، چه می‌کنید؟ اگر دوهزار سال پیش، زرهی پانصدساله پیدا می‌کردید چه؟ در این اپیزود به این می‌پردازیم که رفتار انسان‌ها در این دو موقعیت تفاوت‌های بسیاری با هم خواهد داشت؛ چرا که انسان مدرن به «معنای تاریخی» ملتفت شده است. همین ا...

Show...
بیست‌و‌دوم | واقعیت چگال
2019-06-10

بودریار گفته بود «جنگ خلیج‌فارس اتفاق نیفتاده است» و تقصیر پذیرش عمومی این جمله را به گردنِ رسانه‌ها انداخته بود. از نگاه بودریار، ما در عصری زندگی می‌کنیم که انگار همه‌مان یک‌جور هدست‌های واقعیت مجازی روی چشمان‌مان گذاشته‌ایم و جهان را آن‌طور که رسانه‌ه...

Show...
بیست‌و‌سوم | در باب سقط جنین
2019-06-23

اخلاق و فلسفه‌ی اخلاق از حوزه‌های مهم فلسفه‌اند که با زندگی روزمره‌ی ما سروکار دارند. برای آن‌که در بزنگاه‌های حساس زندگی‌مان داوری‌های اخلاقیِ درستی داشته باشیم می‌توانیم ذهنِ اخلاقی‌مان را با مسئله‌های اخلاقی ورز بدهیم. در این اپیزود با مسئله‌ی سقط‌جنی...

Show...
بیست‌و‌چهارم | مالیات به‌مثابه دزدی
2019-07-06

انگار کنیم که کسی با اسلحه بالای سرمان ایستاده و ما را تهدید می‌کند که فهرستی از دارایی‌هایمان بنویسیم تا بتواند آن‌ها را بدزدد. از قرار معلوم، این‌طور نیست که صادقانه همه‌ی داروندارمان را فهرست کنیم. اما چه فرقی هست بین این وضعیت و وقتی که دولت ما را مج...

Show...
بیست‌و‌پنجم | سیطره بر نمادها
2019-07-23

ما وقتی با جهانی پر از خنزرپنزر مواجه می‌شویم، اول می‌ترسیم اما کم‌کم تلاش می‌کنیم روی این جهان احاطه بیابیم و آن را کنترل کنیم. یکی از راه‌های احاطه پیدا کردن بر جهان نام‌گذاری است. ساحران، دولت‌ها و حتی شبکه‌های مجازی از این ایده بهره گرفته‌اند تا بتوا...

Show...
بیست‌و‌ششم|استدلال آنسلم: هزار سال جدل و مناقشه
2019-08-26

یکی از قدیمی‌ترین و پرمجادله‌ترین بحث‌های تاریخ فلسفه همانا بحث بر سرِ وجود خداست. طی چندهزارسال اندیشه‌ورزی در این زمینه کُلی استدلال له و علیه وجود خدا مطرح شده که در این میان، یکی از آن‌ها عجیب‌تر و پرمناقشه‌تر از بقیه به نظر می‌آید: استدلال وجودشناخت...

Show...
بیست‌و‌هفتم | تراشه هری فرانکفورت
2019-09-19

مسئله‌ی «جبر و اختیار» یکی از قدیمی‌ترین مسئله‌های تاریخ فلسفه است. یکی از شاخه‌های این مسئله آن‌جاست که آیا می‌توان به جبر اعتقاد داشت و در عین حال، آدم‌ها را در قبال کارهایشان مسئول دانست؟ در این اپیزود سراغ یکی از آزمایش‌های ذهنی مربوط به این مسئله می...

Show...
بیست‌و‌هشتم | فهم و غول چراغ خائن
2019-10-12

شاگرد یدک‌فروش و مکانیک، هر دو، با قطعات ماشین سروکله می‌زنند اما فرق‌شان چیست؟ از قرار معلوم، شاگرد یدک‌فروش قطعات را می‌شناسد اما مکانیک موتور را «می‌فهمد». در این اپیزود از فهم و اهمیت آن برای انسان حرف می‌زنیم و البته نشان می‌دهیم که در روزگار فعلی، ...

Show...
بیست‌و‌نهم | آیا تو کامپیوتری؟
2019-11-02

 آیا ممکن است ماشین‌های دست‌ساخته‌‌مان مثل خودمان فکر کنند و فهم و شعور داشته باشند؟ این سوال از همان روزهایی در ذهن ما انسان‌ها جوانه زد که توانستیم ماشین مکانیکی ــ هرچند خیلی ساده ــ بسازیم. در این اپیزود با آزمون تورینگ و آزمایش ذهنی اتاق چینی آشنا م...

Show...
سی‌اُم | دهکده سراسربین
2019-11-30

جرمی بنتام فیلسوف و حقوق‌دانی بود که زندانی با معماری خاص طراح کرد: زندان سراسربین. اما این ایده به یک طرح معماری منحصر نماند و روح‌ش در تمام دستگاه‌های نظارتی مدرن دمیده شد. آن‌چنان که احتمالا همین حالا شما در یک زندان سراسربین سکونت دارید. در این اپیزو...

Show...
سی‌و‌یکم | اخلاق روبات‌ها
2019-12-31

آیا می‌توان حوزه‌ای از اخلاق را تصور کرد که روابط میان ما و روبات‌ها را سروسامان دهد؟ در این اپیزود به مفهوم روبواتیکس (اخلاق روباتی) و برخی از نتایج عجیب‌و‌غریب آن برای زندگی معمولی‌مان می‌پردازم.   اسپانسر این اپیزود: جاب‌ویژن | سامانه‌ای برای یافتن مو...

Show...
سی‌و‌دوم | دین چیست؟
2020-02-02

دین یکی از قدیمی‌ترین مسئله‌های بشر است که همیشه‌ی تاریخ با آن درگیری داشته. فلسفه هم از همان بدو شکل‌گیری‌اش با این مسئله کلنجار رفته است. اما دروازه‌ی ورود به بحث فلسفی از دین کجاست؟ در این اپیزود این دروازه را نشان می‌دهیم و سعی می‌کنیم از آن گذر کنیم...

Show...
سی‌و‌سوم | میان‌سالی: فواره‌ سرنگون
2020-03-01

خیلی از ما آرزوهای بزرگی داشتیم که محقق نشده‌اند و حالا هم برای تحقق‌شان دیر شده است. در این اوقات، نوعی غم و اندوه روی دل‌مان می‌نشیند که افسوس از عمر رفته و افسوس از این‌که مرگ در پیش است. بعضی‌‌ها این حس را بحران میان‌سالی می‌دانند. در این اپیزود، با ...

Show...
سی‌و‌چهارم | دوباره در باب سقط‌جنین
2020-03-19

سقط‌جنین یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که می‌توانیم هزار‌و‌یک‌جور مسئله و منظر فلسفی درباره‌ش پیدا کنیم. توی این اپیزود دوباره سراغ این موضوع رفته‌ایم و این‌بار با این سوال کلنجار می‌رویم که آیا می‌توانیم حالتی را تصور کنیم که برای جنین حق حیات قائل باشیم...

Show...
سی‌و‌پنجم | فرار از زندان کرونازده
2020-04-25

فرض کنید یک زندانی هستید که به حکم دادگاه صالحه به حبس کوتاه‌مدت محکوم شده‌اید. حالا در طول دوران حبس، یک بیماری عجیب شیوع پیدا می‌کند که میزان کشندگی نسبتاً بالایی دارد و شما هم بنا به اوضاع و شرایط زندان و چیزهایی که درباره‌ی آن بیماری شنیده‌اید، احتما...

Show...
سی‌وششم | تکامل و «برهان» نظم
2020-06-17

احتمالا اولین مواجهه‌ی ما با مباحث فلسفه‌ی دین همان چیزی است که به «برهان نظم» مشهور شده: جهان نظم غایت‌مندی دارد؛ پس ناظم هوشمندی در پسِ این نظم ایستاده است. پیش‌رفت‌های علمی، به‌خصوص در قالب نظریه‌ی تکامل، این استدلال را با مشکلاتی مواجه کرده است؛ طوری...

Show...
سی‌و‌هفتم | معرفت‌شناسی چیست؟
2020-07-21

از قدیم، یکی از اصلی‌ترین سوالات فلسفه به این برمی‌گشت که «شناخت چیست؟» «چه زمانی می‌توانم بگویم که چیزی را درباره‌ی جهان می‌دانم؟» این پرسش‌ها در حوزه‌ای به نام معرفت‌شناسی پی گرفته می‌شود. این اپیزود سرآغاز بحثی دنبال‌دار درباره‌ی معرفت‌شناسی است که با...

Show...
سی‌و‌هشتم | مورد عجیب گتیه
2020-08-18

ادموند گتیه استادی بود که دانش‌گاه‌ش از دستِ مقاله‌چاپ‌نکردنِ او شاکی بود و دائم فشار می‌آورد که مقاله‌ای چاپ کن. او هم ناچار برای خالی‌نبودنِ عریضه مقاله‌ای سه‌صفحه‌ای نوشت اما همین مقاله بحران مهمی برای معرفت‌شناسی ایجاد کرد. فلاسفه دو هزار سال بود که ...

Show...
سی‌و‌نهم | منابع توجیه
2020-10-09

یکی از مهم‌ترین سوالات معرفت‌شناسی این است که ما انسان‌ها باورهایمان را از چه منابعی به دست می‌آوریم. در این اپیزود، پنج منبع ادراک حسی، حافظه، درون‌نگری، عقل و گواهی را معرفی می‌کنیم و ذکر خیری هم از فیلم «ذهن زیبا» و ماجرای جان نش می‌کنیم.   حامی این ا...

Show...
چهلم | چه‌طور از شرلوک هولمز حرف بزنیم؟
2020-11-07

ما کُلی جمله درباره‌ی شرلوک هولمز و رستم و زال و سیمرغ داریم که بنا به درک متعارف‌مان صادق‌اند؛ مثلا «شرلوک هولمز کارآگاه است» یا «زال پدر رستم است» یا «سیمرغ پر خود را به زال داد». اما فلاسفه و منطق‌دان‌ها می‌گویند این جملات با یک بحران خیلی جدی مواجه‌ا...

Show...
چهل‌و‌یکم | گیاه‌خواری اخلاقی یا ماجرای آخرین استیکِ سینگر
2020-12-12

شاید شنیده باشید که پیتر سینگر فیلسوف اخلاقی است که از حق حیوانات دفاع می‌کند و گوشت‌خواری را نادرست می‌داند. اما آیا می‌دانستید که روزگار گوشت‌خواری‌اش با یک گفت‌و‌گو سرِ میز غذا به سر رسید؟ در این اپیزود، ماجرای آخرین استیک سینگر را تعریف می‌کنم و با ا...

Show...
چهل‌و‌دوم | به دالی‌گوسفنده سلام کن
2021-01-18

آیا ممکن است روزی به یک کارخانه‌ی آدم‌سازی بروید و یک کپی از خودتان را سفارش دهید؟ این افسانه‌ای است که با مفهوم «شبیه‌سازی» پیوند خورده است. در این اپیزود، قصه‌ی پاگرفتنِ مفهوم شبیه‌سازی و بعضی استدلال‌های علیه آن را می‌شنویم و می‌فهمیم که چرا در پایان ...

Show...
چهل‌و‌سوم‌ |‌ ماجرای دکارت و غدهٔ صنوبری
2021-02-19

دکارت با دیدنِ مجسمه‌های خودکاری که توی پاریس ساخته شده بودند به این فکر افتاد که از کجا معلوم بدن انسان و مهم‌تر از آن، کل جهان مثل همین مجسمه‌های تماماً مکانیکی نباشند؟ دکارت بعدها توی فلسفه‌اش این ایده را پی گرفت و حرف‌هایش سرآغاز فلسفه‌ی مدرن شد. اما...

Show...
چهل‌و‌چهارم | انقلاب کوپرنیکیِ کانت
2021-04-24

عالَم چه‌طور می‌بود اگر همه‌ی آدم‌ها جهان را با هدست‌های واقعیت مجازی می‌دیدند؟ کانت با انقلاب کوپرنیکی‌اش در فلسفه نظریه‌ای پروراند که ما را به پاسخِ این سوال نزدیک می‌کند. اهمیت انقلاب کانت آن‌قدر بود که فلسفه را به دو دوره‌ی پیش از کانت و پس از کانت ت...

Show...
چهل‌و‌پنجم | پاندمی و راه‌حل دکتر استرنج‌لاو
2021-07-01

تصور کنید در یک کشور یک‌میلیونی، بیماری‌ای شبیه کرونا اما کشنده‌تر شیوع پیدا کرده و حالا مسئولان‌ این کشور کمیته‌ای راه انداخته‌اند تا تصمیم بگیرند برای مقابله با این بیماری چه کنند. ما با معیارهای اخلاق هم‌راهِ این کمیته می‌شویم تا ببینیم کدام تصمیم اخل...

Show...
چهل‌و‌ششم | زمان ما را با خود بُرد
2021-08-03

توی این اپیزود از این حرف می‌زنیم که چه‌طور «زمان پیچ می‌خورد» و اتفاقات عجیب‌و‌غریبی کنار هم قرار می‌گیرند. برای پاسخ به این سوال، سراغ کسانی مثل چارلز تیلور و میرچا الیاده می‌رویم و مهم‌تر از همه، تکه‌هایی از یک روایت زیبا و دل‌نشینِ احسانِ عبدی‌پور را...

Show...

Latest Episode

Share

Share on telegram
Share on whatsapp
Share on twitter
Share on facebook

Available Episodes

یکم | مواد لازم برای تبدیل یک اتاق وحشت به یک خانه دنج
2018-07-21

توی هر اپیزود از پادکست لوگوس، یک بحث فلسفی را مطرح خواهم کرد؛ البته جنبه‌های ساده و قابل‌فهم‌ش را. برای شروع، فعلا سراغ «منطق» می‌روم.  حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس  

Show...
دوم | چی تو کله ما می‌گذرد؟
2018-07-29

اگر قرار است با کمک منطق محتویات ذهنی‌مان را سروسامان بدهیم، اول باید بدانیم محتویات ذهنی چه چیزهایی هستند. در این اپیزود به این سوال پاسخ می‌دهیم.  حمایت از پادکست لوگوس کانال تلگرام پادکست لوگوس توییتر پادکست لوگوس    

Show...
سوم | جدولی برای فلسفیدن
2018-08-07

کم‌کم باید وارد گود فلسفه و منطق بشویم تا ببینیم چه مسئله‌ها و چه راه‌حل‌هایی دارند. در اپیزود قبل فهمیدیم که منطق اول باید ابزاری به ما بدهد که با کمک آن مطابقت تصورات‌مان با مابازاهایشان را بررسی کنیم. آن ابزار منطق در زمین بازی فلسفه طراحی شده؛ پس پیش...

Show...
چهارم | از زبان تا معنا
2018-08-18

توی فلسفه، یکی از اساسی‌ترین بحث‌ها بررسی نسبت بین زبان و ذهن و جهان خارج است؛ آن‌قدر اساسی که شاید کل فلسفه‌ورزی مبتنی بر آن باشد. منطق هم وقتی می‌خواهد کاری از پیش ببرد، اول از ما می‌خواهد که بصیرت و بینشی در قبال این سه داشته باشیم تا با کمک آن بتواند...

Show...
پنجم | جهان را از مفصل‌هایش جدا کن
2018-09-02

روزگاری افلاطون گفته بود که قصاب خوب وقتی بخواهد لاشه‌ی گاوی را قطعه‌قطعه کند، استخوان‌ها را از مفصل‌هایشان جدا می‌کند. به همین ترتیب، فیلسوفی که می‌خواهد جهان خارج را بشناسد، باید توصیفی از این جهان ارائه کند که درست مطابق با ساختار جهان باشد و اجزای جه...

Show...
ششم | قطعه‌های پازل‌ت را کُد بزن
2018-10-01

نگاه ارسطویی به ما می‌گفت که جهان مثل یک پازل است؛ قطعه‌قطعه و ساختارمند. حالا منطق به ما می‌گوید که اگر می‌خواهید مفاهیم حقیقی را به‌درستی بفهمید، باید آن‌ها را مطابق با جایگاهی که در پازل جهان دارند به ذهن‌تان بیاورید. پس قبل از هر چیز باید برای هر قطع...

Show...
هفتم | جملات‌ات را بشناس
2018-10-23

دسته‌ای از محتویات ذهنی ما کلاف درهم‌پیچیده‌ای از جملات و باورهایی است که داریم. اگر بخواهیم به شکل منطقی به سراغ آن‌ها برویم و مطابقت‌شان با جهان خارج را بررسی کنیم، ابتدا باید سروسامانی به آن همه پیچیدگی‌ها بدهیم تا سردرگم نباشیم. برای این کار، اول بای...

Show...
هشتم | استدلال‌هایت را چکش‌کاری کن
2018-11-02

بخش زیادی از باورهای ما برآمده از استدلال‌اند. اگر بخواهیم شبکه‌ی باورهای ذهنی‌مان را سروسامان بدهیم، باید بتوانیم استدلال‌های منتهی به این باورها را ارزیابی کنیم. در این اپیزود، بحث می‌کنیم که منطق چه‌طور با این استدلال‌ها سروکله‌ می‌زند و چه‌گونه با ار...

Show...
نهم | ماجرای کلاغ صدویکم
2018-11-20

استدلال استقرایی استدلالی است که اگر مقدمات صادق باشند، نتیجه با درصد بالایی از احتمال صادق خواهد بود. توی پادکست لوگوس سه نمونه از استدلال‌های استقرایی را بررسی می‌کنیم. اولین مورد خودِ استقراست. استقرا یعنی روز اول یک کلاغ سیاه ببینم؛ روز دوم یک کلاغ س...

Show...
دهم | سیطره‌ی مَجاز بر حقیقت
2018-12-01

یکی از دسته‌های استدلال‌های استقرایی «تمثیل» است. شاید خیال کنیم که تمثیل حضور چندانی در استدلال‌های ما ندارد اما بخش عمده‌ای از دانش ما درباره‌ی جهان خارجْ از طریق نمونه‌های تمثیل (مثل مدل‌سازی و استعاره) به‌دست آمده است. ما آن‌چنان با این نوع استدلال د...

Show...
یازدهم | بهترین تبیین
2018-12-18

 یکی از استدلال‌های استقرایی ما «استنتاج از طریق بهترین تبیین» است. ما آدم‌ها گاهی با یک پدیده‌ی عجیب‌وغریب مواجه می‌شویم و ذهن‌مان مدت‌ها با آن درگیر می‌شود. در چنین حالتی، تلاش می‌کنیم آن را «تبیین» کنیم؛ یعنی بر اساس نظریه‌های ذهنی‌مان توضیح و تشریح م...

Show...
دوازدهم | ماجرای مغز در خمره
2019-01-18

آیا ممکن است پزشکانی شریری ما را به مغزهای در خمره تبدیل کرده باشند؟ آیا می‌توانیم روشی مطمئن و قابل‌اعتماد برای ادراک جهان خارج پیدا کنیم؟ این‌ها سوالاتی هستید که در آزمایش ذهنی مغز در خمره مطرح می‌شوند. اپیزود دوازدهم مثل اکثر اپیزودهایی که از این به ب...

Show...
سیزدهم | چالش قرص‌های رنگی
2019-02-01

در این اپیزود، یک آزمایش ذهنی طرح می‌کنیم تا یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های علم و فلسفه ــ یعنی شناخت جهان به آن شکلی که هست ــ را با گوشت‌و‌پوست‌مان لمس کنیم. در این آزمایش ذهنی، با چالشی مواجه می‌شویم که طی آن، مثل سناریوی فیلم ماتریکس، چند قرص رنگی جلوی رو...

Show...
چهاردهم | بیگانه‌ای لب مرز
2019-02-15

ما آدم‌ها وقتی هویت‌مان را تعریف می‌کنیم، مرزی دور خودمان می‌کشیم که به کمک آن، چیزهایی را داخل هویت‌مان می‌شماریم و چیزهایی را خارج آن. توی این اپیزود، با طرح چند آزمایش ذهنی این مرزکشی‌ها را به چالش می‌کشیم و کمی درباره‌شان تأمل می‌کنیم.     حمایت از پ...

Show...
پانزدهم | سفر به جهان خرافه
2019-03-01

توی زندگی‌مان چیزهای زیادی می‌بینیم و می‌شنویم که خیلی راحت با برچسب «خرافه» آن‌ها را کنار می‌اندازیم. اما گاهی تأمل درباره‌ی آن‌ها ما را وارد جهان اسرارآمیزی می‌کند که پشت این حرف‌ها خوابیده؛ جهانی که طبق یک نظام معنایی منسجم سروشکل گرفته و روایتی نسبتا...

Show...
شانزدهم | فلسفه‌ی آنفلوانزا
2019-03-16

آیا واقعا «آنفلوانزا» چیزی‌ست که می‌توانیم درباره‌ش فلسفه‌ورزی کنیم؟ در این اپیزود، می‌بینیم که پاسخ این سوال مثبت است. آنفلوانزا را اگر واکاوی کنیم، می‌توانیم به رگه‌هایی از نگاه‌ سنتی به پدیده‌های جهان دست پیدا کنیم. آن‌وقت این سوال برای‌مان مطرح می‌شو...

Show...
هفدهم | ماجرای کشتی تسئوس
2019-03-30

توی این اپیزود سراغ یکی از آزمایش‌های ذهنی می‌رویم که مبتنی بر کشتی تسئوس ــ یکی از اسطوره‌های یونانی ــ است. این آزمایش ذهنی شاید ظاهرا انتزاعی و معماگونه باشد اما به ما کمک می‌کند که به یکی از مهم‌ترین سوالات فلسفی‌مان درباره‌ی هویت شخصی جواب بدهیم.   ...

Show...
هجدهم | آیا ۱۹۸۴ اتفاق افتاد؟
2019-04-12

جورج اورول در رمان ۱۹۸۴ تصویری از جامعه‌ای تحت کنترل یک حکومت تمامیت‌خواه را نشان‌مان داد: جامعه‌ای که «برادر بزرگ» با تله‌اسکرین‌ها و پلیس اندیشه ایدئولوژی‌اش را بر ما تحمیل می‌کند. سال ۱۹۸۴ خیلی‌ها خوش‌حال بودند که ویران‌شهرِ مدنظر اورول اتفاق نیفتاده ...

Show...
نوزدهم | جنایت آشکار، حقیقت پنهان
2019-04-27

شاید باید بپذیریم که در اکثر مواقع، دسترسی باواسطه به واقعیت داریم؛ یعنی با اتکا به شواهد و مدارک، حکمی صادر می‌کنیم که امیدواریم با واقعیت مطابق باشد. حالا اگر آن «واقعیت» یک قتل باشد و آن شواهد و مدارک نیز اسنادی باشند که در اختیار دادگاه است و آن حکم ...

Show...
بیستم | پنج اقلیم استدلال
2019-05-13

ما احساس می‌کنیم که یاد گرفتنِ فرم‌های استدلالی به ما کمک می‌کند که استدلال‌های خوبی ارائه کنیم. اما این‌طور نیست. ما باید یاد بگیریم که پنج موقعیت مختلف برای استدلال‌آوری وجود دارد که هر کدام هدف و غرض خاصی دارد و همین هدف و غرض می‌طلبد که از فرم‌ها و م...

Show...
بیست‌و‌یکم | ماجرای زره پانصدساله
2019-05-25

اگر زرهی پانصدساله پیدا کنید، چه می‌کنید؟ اگر دوهزار سال پیش، زرهی پانصدساله پیدا می‌کردید چه؟ در این اپیزود به این می‌پردازیم که رفتار انسان‌ها در این دو موقعیت تفاوت‌های بسیاری با هم خواهد داشت؛ چرا که انسان مدرن به «معنای تاریخی» ملتفت شده است. همین ا...

Show...
بیست‌و‌دوم | واقعیت چگال
2019-06-10

بودریار گفته بود «جنگ خلیج‌فارس اتفاق نیفتاده است» و تقصیر پذیرش عمومی این جمله را به گردنِ رسانه‌ها انداخته بود. از نگاه بودریار، ما در عصری زندگی می‌کنیم که انگار همه‌مان یک‌جور هدست‌های واقعیت مجازی روی چشمان‌مان گذاشته‌ایم و جهان را آن‌طور که رسانه‌ه...

Show...
بیست‌و‌سوم | در باب سقط جنین
2019-06-23

اخلاق و فلسفه‌ی اخلاق از حوزه‌های مهم فلسفه‌اند که با زندگی روزمره‌ی ما سروکار دارند. برای آن‌که در بزنگاه‌های حساس زندگی‌مان داوری‌های اخلاقیِ درستی داشته باشیم می‌توانیم ذهنِ اخلاقی‌مان را با مسئله‌های اخلاقی ورز بدهیم. در این اپیزود با مسئله‌ی سقط‌جنی...

Show...
بیست‌و‌چهارم | مالیات به‌مثابه دزدی
2019-07-06

انگار کنیم که کسی با اسلحه بالای سرمان ایستاده و ما را تهدید می‌کند که فهرستی از دارایی‌هایمان بنویسیم تا بتواند آن‌ها را بدزدد. از قرار معلوم، این‌طور نیست که صادقانه همه‌ی داروندارمان را فهرست کنیم. اما چه فرقی هست بین این وضعیت و وقتی که دولت ما را مج...

Show...
بیست‌و‌پنجم | سیطره بر نمادها
2019-07-23

ما وقتی با جهانی پر از خنزرپنزر مواجه می‌شویم، اول می‌ترسیم اما کم‌کم تلاش می‌کنیم روی این جهان احاطه بیابیم و آن را کنترل کنیم. یکی از راه‌های احاطه پیدا کردن بر جهان نام‌گذاری است. ساحران، دولت‌ها و حتی شبکه‌های مجازی از این ایده بهره گرفته‌اند تا بتوا...

Show...
بیست‌و‌ششم|استدلال آنسلم: هزار سال جدل و مناقشه
2019-08-26

یکی از قدیمی‌ترین و پرمجادله‌ترین بحث‌های تاریخ فلسفه همانا بحث بر سرِ وجود خداست. طی چندهزارسال اندیشه‌ورزی در این زمینه کُلی استدلال له و علیه وجود خدا مطرح شده که در این میان، یکی از آن‌ها عجیب‌تر و پرمناقشه‌تر از بقیه به نظر می‌آید: استدلال وجودشناخت...

Show...
بیست‌و‌هفتم | تراشه هری فرانکفورت
2019-09-19

مسئله‌ی «جبر و اختیار» یکی از قدیمی‌ترین مسئله‌های تاریخ فلسفه است. یکی از شاخه‌های این مسئله آن‌جاست که آیا می‌توان به جبر اعتقاد داشت و در عین حال، آدم‌ها را در قبال کارهایشان مسئول دانست؟ در این اپیزود سراغ یکی از آزمایش‌های ذهنی مربوط به این مسئله می...

Show...
بیست‌و‌هشتم | فهم و غول چراغ خائن
2019-10-12

شاگرد یدک‌فروش و مکانیک، هر دو، با قطعات ماشین سروکله می‌زنند اما فرق‌شان چیست؟ از قرار معلوم، شاگرد یدک‌فروش قطعات را می‌شناسد اما مکانیک موتور را «می‌فهمد». در این اپیزود از فهم و اهمیت آن برای انسان حرف می‌زنیم و البته نشان می‌دهیم که در روزگار فعلی، ...

Show...
بیست‌و‌نهم | آیا تو کامپیوتری؟
2019-11-02

 آیا ممکن است ماشین‌های دست‌ساخته‌‌مان مثل خودمان فکر کنند و فهم و شعور داشته باشند؟ این سوال از همان روزهایی در ذهن ما انسان‌ها جوانه زد که توانستیم ماشین مکانیکی ــ هرچند خیلی ساده ــ بسازیم. در این اپیزود با آزمون تورینگ و آزمایش ذهنی اتاق چینی آشنا م...

Show...
سی‌اُم | دهکده سراسربین
2019-11-30

جرمی بنتام فیلسوف و حقوق‌دانی بود که زندانی با معماری خاص طراح کرد: زندان سراسربین. اما این ایده به یک طرح معماری منحصر نماند و روح‌ش در تمام دستگاه‌های نظارتی مدرن دمیده شد. آن‌چنان که احتمالا همین حالا شما در یک زندان سراسربین سکونت دارید. در این اپیزو...

Show...
سی‌و‌یکم | اخلاق روبات‌ها
2019-12-31

آیا می‌توان حوزه‌ای از اخلاق را تصور کرد که روابط میان ما و روبات‌ها را سروسامان دهد؟ در این اپیزود به مفهوم روبواتیکس (اخلاق روباتی) و برخی از نتایج عجیب‌و‌غریب آن برای زندگی معمولی‌مان می‌پردازم.   اسپانسر این اپیزود: جاب‌ویژن | سامانه‌ای برای یافتن مو...

Show...
سی‌و‌دوم | دین چیست؟
2020-02-02

دین یکی از قدیمی‌ترین مسئله‌های بشر است که همیشه‌ی تاریخ با آن درگیری داشته. فلسفه هم از همان بدو شکل‌گیری‌اش با این مسئله کلنجار رفته است. اما دروازه‌ی ورود به بحث فلسفی از دین کجاست؟ در این اپیزود این دروازه را نشان می‌دهیم و سعی می‌کنیم از آن گذر کنیم...

Show...
سی‌و‌سوم | میان‌سالی: فواره‌ سرنگون
2020-03-01

خیلی از ما آرزوهای بزرگی داشتیم که محقق نشده‌اند و حالا هم برای تحقق‌شان دیر شده است. در این اوقات، نوعی غم و اندوه روی دل‌مان می‌نشیند که افسوس از عمر رفته و افسوس از این‌که مرگ در پیش است. بعضی‌‌ها این حس را بحران میان‌سالی می‌دانند. در این اپیزود، با ...

Show...
سی‌و‌چهارم | دوباره در باب سقط‌جنین
2020-03-19

سقط‌جنین یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که می‌توانیم هزار‌و‌یک‌جور مسئله و منظر فلسفی درباره‌ش پیدا کنیم. توی این اپیزود دوباره سراغ این موضوع رفته‌ایم و این‌بار با این سوال کلنجار می‌رویم که آیا می‌توانیم حالتی را تصور کنیم که برای جنین حق حیات قائل باشیم...

Show...
سی‌و‌پنجم | فرار از زندان کرونازده
2020-04-25

فرض کنید یک زندانی هستید که به حکم دادگاه صالحه به حبس کوتاه‌مدت محکوم شده‌اید. حالا در طول دوران حبس، یک بیماری عجیب شیوع پیدا می‌کند که میزان کشندگی نسبتاً بالایی دارد و شما هم بنا به اوضاع و شرایط زندان و چیزهایی که درباره‌ی آن بیماری شنیده‌اید، احتما...

Show...
سی‌وششم | تکامل و «برهان» نظم
2020-06-17

احتمالا اولین مواجهه‌ی ما با مباحث فلسفه‌ی دین همان چیزی است که به «برهان نظم» مشهور شده: جهان نظم غایت‌مندی دارد؛ پس ناظم هوشمندی در پسِ این نظم ایستاده است. پیش‌رفت‌های علمی، به‌خصوص در قالب نظریه‌ی تکامل، این استدلال را با مشکلاتی مواجه کرده است؛ طوری...

Show...
سی‌و‌هفتم | معرفت‌شناسی چیست؟
2020-07-21

از قدیم، یکی از اصلی‌ترین سوالات فلسفه به این برمی‌گشت که «شناخت چیست؟» «چه زمانی می‌توانم بگویم که چیزی را درباره‌ی جهان می‌دانم؟» این پرسش‌ها در حوزه‌ای به نام معرفت‌شناسی پی گرفته می‌شود. این اپیزود سرآغاز بحثی دنبال‌دار درباره‌ی معرفت‌شناسی است که با...

Show...
سی‌و‌هشتم | مورد عجیب گتیه
2020-08-18

ادموند گتیه استادی بود که دانش‌گاه‌ش از دستِ مقاله‌چاپ‌نکردنِ او شاکی بود و دائم فشار می‌آورد که مقاله‌ای چاپ کن. او هم ناچار برای خالی‌نبودنِ عریضه مقاله‌ای سه‌صفحه‌ای نوشت اما همین مقاله بحران مهمی برای معرفت‌شناسی ایجاد کرد. فلاسفه دو هزار سال بود که ...

Show...
سی‌و‌نهم | منابع توجیه
2020-10-09

یکی از مهم‌ترین سوالات معرفت‌شناسی این است که ما انسان‌ها باورهایمان را از چه منابعی به دست می‌آوریم. در این اپیزود، پنج منبع ادراک حسی، حافظه، درون‌نگری، عقل و گواهی را معرفی می‌کنیم و ذکر خیری هم از فیلم «ذهن زیبا» و ماجرای جان نش می‌کنیم.   حامی این ا...

Show...
چهلم | چه‌طور از شرلوک هولمز حرف بزنیم؟
2020-11-07

ما کُلی جمله درباره‌ی شرلوک هولمز و رستم و زال و سیمرغ داریم که بنا به درک متعارف‌مان صادق‌اند؛ مثلا «شرلوک هولمز کارآگاه است» یا «زال پدر رستم است» یا «سیمرغ پر خود را به زال داد». اما فلاسفه و منطق‌دان‌ها می‌گویند این جملات با یک بحران خیلی جدی مواجه‌ا...

Show...
چهل‌و‌یکم | گیاه‌خواری اخلاقی یا ماجرای آخرین استیکِ سینگر
2020-12-12

شاید شنیده باشید که پیتر سینگر فیلسوف اخلاقی است که از حق حیوانات دفاع می‌کند و گوشت‌خواری را نادرست می‌داند. اما آیا می‌دانستید که روزگار گوشت‌خواری‌اش با یک گفت‌و‌گو سرِ میز غذا به سر رسید؟ در این اپیزود، ماجرای آخرین استیک سینگر را تعریف می‌کنم و با ا...

Show...
چهل‌و‌دوم | به دالی‌گوسفنده سلام کن
2021-01-18

آیا ممکن است روزی به یک کارخانه‌ی آدم‌سازی بروید و یک کپی از خودتان را سفارش دهید؟ این افسانه‌ای است که با مفهوم «شبیه‌سازی» پیوند خورده است. در این اپیزود، قصه‌ی پاگرفتنِ مفهوم شبیه‌سازی و بعضی استدلال‌های علیه آن را می‌شنویم و می‌فهمیم که چرا در پایان ...

Show...
چهل‌و‌سوم‌ |‌ ماجرای دکارت و غدهٔ صنوبری
2021-02-19

دکارت با دیدنِ مجسمه‌های خودکاری که توی پاریس ساخته شده بودند به این فکر افتاد که از کجا معلوم بدن انسان و مهم‌تر از آن، کل جهان مثل همین مجسمه‌های تماماً مکانیکی نباشند؟ دکارت بعدها توی فلسفه‌اش این ایده را پی گرفت و حرف‌هایش سرآغاز فلسفه‌ی مدرن شد. اما...

Show...
چهل‌و‌چهارم | انقلاب کوپرنیکیِ کانت
2021-04-24

عالَم چه‌طور می‌بود اگر همه‌ی آدم‌ها جهان را با هدست‌های واقعیت مجازی می‌دیدند؟ کانت با انقلاب کوپرنیکی‌اش در فلسفه نظریه‌ای پروراند که ما را به پاسخِ این سوال نزدیک می‌کند. اهمیت انقلاب کانت آن‌قدر بود که فلسفه را به دو دوره‌ی پیش از کانت و پس از کانت ت...

Show...
چهل‌و‌پنجم | پاندمی و راه‌حل دکتر استرنج‌لاو
2021-07-01

تصور کنید در یک کشور یک‌میلیونی، بیماری‌ای شبیه کرونا اما کشنده‌تر شیوع پیدا کرده و حالا مسئولان‌ این کشور کمیته‌ای راه انداخته‌اند تا تصمیم بگیرند برای مقابله با این بیماری چه کنند. ما با معیارهای اخلاق هم‌راهِ این کمیته می‌شویم تا ببینیم کدام تصمیم اخل...

Show...
چهل‌و‌ششم | زمان ما را با خود بُرد
2021-08-03

توی این اپیزود از این حرف می‌زنیم که چه‌طور «زمان پیچ می‌خورد» و اتفاقات عجیب‌و‌غریبی کنار هم قرار می‌گیرند. برای پاسخ به این سوال، سراغ کسانی مثل چارلز تیلور و میرچا الیاده می‌رویم و مهم‌تر از همه، تکه‌هایی از یک روایت زیبا و دل‌نشینِ احسانِ عبدی‌پور را...

Show...

Latest Episode